Depreme Dayanıklı Ev Nasıl Anlaşılır?

Question

Yeni aldığımız evin depreme dayanıklı olup olmadığını nasıl anlarız?

Answer 1

• Öncelikle binanın bulunduğu bölgenin zemin durumu çok önemlidir. Bunun için pek çok deprem haritası mevcuttur. Ancak, evimiz bir vadideyse ve eskiden buranın zaten bir dere yatağı olduğu biliniyorsa, sağlam bir zemin beklemek doğru değildir. Aynı şekilde dolgu alanlarda da aynı sorun bulunmaktadır. Ancak binanın zemini kayalıksa  sağlam bir zemin yapısı var demektir. Unutulmamalıdır ki bina ne kadar sağlam olursa olsun, zemin sağlam değilse bina devrilir.
• Binanın taşıyıcı sistemi; betonarme karkas, çelik karkas, yığma veya ahşap olabilir. Bunların içinde en dayanıksızı yığma binalardır. Aslında yığma binalar sistem detaylarına ve kurallarına bağlı olarak az katlı ve gerektiği gibi yapılmışlarsa çok da sorun yoktur. Fakat genelde bu binalar kullanıcının kendisi tarafından yaptırıldığından kuralsız ve hatalı yapımlardır. Yığma bir yapıyı betonarme binalardan ayırt etmenin en kolay yolu duvar kalınlıklarıdır. 
• Binalar mimarlar tarafından tasarlanır, İnşaat mühendisleri tarafından statik hesaplamaları yapılmak sureti ile taşıyıcı sistem kesitleri tespit edilir ve betonarme projesi çizilir. Daha sonra bu projeler ilgili belediye tarafından onaylanarak ruhsat verilir. Ruhsatsız bir bina kaçak yapılmış demektir. Dolayısı ile herhangi bir hesap kitap işine bağlı olmadan yapıldığından depreme dayanıklı olması beklenemez.
  
• Depremlerde kolon ve kirişler hasara uğradığı zaman taşıyıcı özellikleri zayıflamaktadır. Dolayısı ile oturduğumuz binada kolon ve kirişlerde bulunan çatlaklar bize alarm sinyali vermektedir. Ancak bunu net bir şekilde ayırt etmek gereklidir. Özellikle kiriş altında ve kolon yanlarında kirişe veya kolona paralel olarak giden ve kiriş-kolon ile bölücü duvar arasında bulunan çatlaklar, zeminin zamanla oturmasından kaynaklıdırlar ve yanıltıcı çatlaklardır. Bu çatlaklar duvar üzerinde bulunurlar ve taşıyıcı sistemin zayıflığı ile ilgileri yoktur. Ayrıca kiriş-kolon üzerinde gözüken her çatlak da ciddi olmayabilir. Özellikle sıva çatlakları yanıltıcı olabilmektedir. Bu çatlaklar incedir ve derinlikleri yoktur.
  
• Bitişik nizam binalarda (Binaların birbirine yapışık olarak yan yana bulunması durumunda); bina az katlı ve yeni yapılmış güvenli bir bina olsa dahi yanındaki binaların yüksekliği önem kazanmaktadır. Çünkü herhangi bir sallanma anında, yüksek binalar; birleşik konumdaki alçak bina tavan döşeme seviyesi birleşiminden kırılma eğilimlidirler. Özellikle bitişik nizam binalarda yan yana katların döşeme seviyeleri farklı seviyelerde ise bu durum riski arttırmaktadır. Bu nedenle aynı adada bulunan bitişik nizam binalara farklı kat yükseklikleri verilmez. Ancak yanınızdaki bina kaçak olarak yükselmişse, kendi binanızın değil ama yandaki kaçak binanın enkazı altında kalma riskiniz mevcuttur.
  

Answer 2

 Binanızın incelemesi inşaat mühendisleri odasınca belgelendirilmiş bir inşaat mühendisi tarafından yapılmalıdır.

 İnşaat mühendisi:

• Yapının oturduğu temel sistemini,
• Taşıyıcı betonarme elemanların yapıyı taşıyacak yeterlilikte tasarlanıp tasarlanmadığına ve yerinde bulunup bulunmadığını,
• Taşıyıcı betonarme elemanlarda yeterli ve kaliteli inşaat malzemesi kullanıp kullanmadığı,
• Taşıyıcı betonarme elemanlarda çatlak olup olmadığını inceler.

 Performans analizi yaparak deprem etkisi altında göstereceği davranışı belirler ve gerekmesi halinde betonarme taşıyıcı elemanları güçlendirir.